PREDICTFTD
Looptijd: 2025-2029
Het onderzoek
Frontotemporale dementie (FTD) is een zeldzame vorm van dementie op jonge leeftijd, waarbij vooral gedragsveranderingen, taalproblemen en motorische klachten op de voorgrond staan. De diagnostiek is complex omdat symptomen overlappen met andere ziekten en het onderliggende ziekteproces per patiënt verschilt. Bij 70-80% wordt geen bekende genetische oorzaak gevonden, waardoor pas na het overlijden de exacte oorzaak kan worden achterhaald door middel van een hersenonderzoek.
Dit onderzoek richt zich op het sneller en nauwkeuriger diagnosticeren van FTD, en het ziektebeloop te voorspellen, door middel van:
- MRI-scans: om bepaalde hersengebieden gedetailleerd in kaart te brengen.
- Biomarkers: het analyseren van specifieke eiwitten in bloed, hersenvocht, neusvocht en speeksel.
- Artificial Intelligence: door alle verzamelde gegevens te combineren in computermodellen, proberen we patronen te herkennen die voor het menselijk oog moeilijk zichtbaar zijn.
Het doel: meer inzicht krijgen in de ziekteprocessen. Dit is cruciaal voor de toekomst, waarin medicijnen gericht zullen zijn op specifieke FTD-subtypes. Dit kan uiteindelijk helpen om patiënten gerichter te begeleiden en toekomstige behandelingen beter af te stemmen op het individu.
Wie kan er deelnemen?
Patiënten die op de polikliniek Neurologie zijn gediagnosticeerd met frontotemporale dementie, primair progressieve afasie of de ziekte van Alzheimer kunnen deelnemen aan dit onderzoek. Patiënten die in aanmerking komen, worden persoonlijk benaderd door hun eigen behandeld arts.
De onderzoeksdag vindt plaats in het Erasmus MC. Een onderzoeksdag bestaat uit een kennismaking en introductiegesprek, een aantal neuropsychologische testen, bloedafname en MRI scan. Een neusswab en ruggenprik zijn optioneel. De onderzoeksdag vindt in principe op één dag plaats. Na een jaar worden onderzoeksdeelnemers nogmaals opgeroepen voor een tweede, vergelijkbare onderzoeksdag.
Ook gezonde mensen en mensen met (50% kans op) een genetische afwijking die frontotemporale dementie veroorzaakt kunnen deelnemen. Deze deelnemers worden benaderd binnen het lopende FTD-RisC project.
Subsidiegevers
Europese Unie, Horizon Europe research and innovation programme, grant agreement No. 101156175.
Samenwerkingspartners
- Amsterdam UMC
- Alzheimer Europe
- Combinostics
- CSEM
- EBRIS
- Fundació de Recerca Clínic Barcelona-Institut d’Investigacions Biomèdiques August Pi i Sunyer
- German Center for Neurodegenerative Diseases
- LEITAT
- Office of Health Economics
- Teraglobus
- University clinic Martin Luther University Halle-Wittenberg
- University of Brescia
- University of Eastern Finland
- University of Verona
Onderzoeksteam
- Dr. Harro Seelaar, Hoofdonderzoeker, Neuroloog
- Drs. Annika Brouwer, Arts-Promovendus, afdeling Neurologie
- Drs. Babette Reichard, Datamanager, afdeling Neurologie
- Dr. Esther Bron, Senior researcher, afdeling Radiologie
- Drs. Laura Monteiro Rente Dias, Promovendus, afdeling Radiologie
- Dr. Viktoria Ehret, Datamanager, afdeling Radiologie
Leden onderzoeksteam
Drs. Annika Brouwer
Arts-onderzoeker
Specialisme Neurologie
Aandachtsgebied Frontotemorale Dementie (FTD)
_______________________________________________________________________________
Opleiding en carrière » 2022 – 2025, MSc Geneeskunde
» 2018 – 2021, BSc Geneeskunde
_______________________________________________________________________________
Onderzoeksproject FTD-RisC
PREDICT-FTD
Over mij
Ik ben begonnen met mijn PhD naar biomarkers voor genetisch en sporadisch FTD. We hopen meer inzicht te krijgen in het verloop van de ziekte en daarnaast beter te kunnen differentiëren wat het onderliggend ziekmakend proces is.
Dr. Harro Seelaar
Neuroloog & universitair docent
Specialisme Cognitieve neurologie
Aandachtsgebied Frontotemporale dementie (FTD), primair progressive afasie (PPA), erfelijke dementie, FTD-ALS, ziekte van Alzheimer, progressieve supranucleaire palsy (PSP) en corticobasaal syndroom (CBS)
_______________________________________________________________________________
Opleiding en carrière » 2020 - heden: Neuroloog Erasmus MC en Alzheimercentrum Erasmus MC
» 2012 - 2020: Opleiding tot neuroloog Erasmus MC
» 2006 - 2011: Promotieonderzoek "Frontotemporal dementia: clinical, genetic and pathological heterogeneity"
» 2002 - 2006 & 2010 - 2012: Opleiding Geneeskunde Erasmus Universiteit Rotterdam
_______________________________________________________________________________
Onderwijsactiviteiten » AIOS onderwijs cognitieve stoornissen Erasmus MC en andere opleidingsklinieken
» AIOS onderwijs algemene perifeer neurologische aandoeningen
» Biemond nascholing 2022: Primair progressieve afasie (PPA)
_______________________________________________________________________________
Nevenfuncties » European Reference Network for rare Neurological diseases (ERN-RND): disease group coordinator frontotemporal dementia
» Lid werkgroep cluster Cognitieve stoornissen en dementie van de Nederlandse Vereniging van Neurologie (NVN)
» Wetenschappelijke adviesraad PRECODE-GP Nederlands Geheugen Netwerk (NGN) (2021 - heden)
_______________________________________________________________________________
Onderzoeksprojecten » FTD-RisC
» Genetic Frontotemporal dementia Initiative (GENFI)
» Neuroinflammatie bij (erfelijke) frontotemporale dementie
» FIND-MORE studie (Frontotemporal dementia Imaging of Neuroinflammation, Degeneration and MicrOglia-Related Effects)
_______________________________________________________________________________
Medicijnonderzoeken » Alector 001-2
» Alector 001-3
_______________________________________________________________________________
Subsidies/awards » ZonMW Fellowship 2019: The role of neuroinflammation in genetic FTD
» Bluefield to cure FTD: neuroinflammation in genetic FTD
» JPND 2020: Defining measures of proximity to symptom onset in GENFI (GENFI-PROX)
» JPND 2021: Imaging heterogeneous TDP-43 neuropathologies
Over mij
Sinds 2020 ben ik als neuroloog werkzaam in het Erasmus MC en bij het Alzheimercentrum Erasmus MC, waarbij we expertisecentrum zijn op het gebied van frontotemporale dementie (FTD). Ik richt me op patiënten met cognitieve stoornissen en zie vooral patiënten met FTD, ziekte van Alzheimer en primair progressieve afasie (PPA). Naast mijn werkzaamheden in de patiëntenzorg doe ik wetenschappelijk onderzoek, met name naar FTD en PPA, om beter te begrijpen hoe deze ziekten ontstaan.
Publicaties
Lees hier alle publicaties van Harro
Drs. Babette Reichard
Onderzoeksmedewerker
Specialisme Neuropsychologie
Aandachtsgebied Frontotemporale dementie (FTD)
_______________________________________________________________________________
Opleiding en carrière » 2022-2025 Research Master Cognitive and Clinical Neuroscience – specialisatie Neuropsychology
» 2018-2021 Bachelor Psychologie – Universiteit Utrecht
_______________________________________________________________________________
Onderzoeksproject » FTD-RisC
» PREDICT-FTD
» Genetic Frontotemporal dementia Initiative (GENFI)
Over mij
Als onderzoeksmedewerker werk ik aan diverse projecten rondom frontotemporale dementie. Mijn taken zijn veelzijdig: ik begeleid deelnemers tijdens onderzoeksdagen, voer neuropsychologische testen uit en ben daarnaast verantwoordelijk voor zaken zoals planning, dataverzameling en -management.
Dr. Esther Bron
Universitair Docent
Specialisme Radiologie en Nucleaire Geneeskunde
Aandachtsgebied Hersenbeeldanalyse en machine learning
_______________________________________________________________________________
Opleiding en carrière » 2020-heden: Universitair docent, Radiologie & Nucleaire Geneeskunde, Erasmus MC Rotterdam
» 2016-2019: Postdoctoraal onderzoeker, Afdelingen Medische Informatica en Radiologie & Nucleaire Geneeskunde, Erasmus MC Rotterdam
» 2015: Visiting researcher, Centre for Medical Imaging Computing, University College London, London, Verenigd Koninkrijk
» 2011-2016: Promotieonderzoek Medische beeldverwerking, Promotor: Prof. Wiro Niessen, Erasmus MC, Rotterdam
» 2009-2011: Master Medische Natuurwetenschappen – Medical Physics, Vrije Universiteit Amsterdam (cum laude)
» 2006-2009: Bachelor Medische Natuurwetenschappen, Vrije Universiteit Amsterdam
_______________________________________________________________________________
Onderwijsactiviteiten » Werkcollege Kritisch lezen van technisch wetenschappelijke literatuur, Bachelor 3e jaar, Klinische Technologie, TU Delft
_______________________________________________________________________________
Nevenfuncties » Erasmus MC Imaging Office
» Lid Management Board & Imaging Data manager Heart-Brain Connection Consortium
» Voorzitter Special Interest Group on Reproducibility and Open Science, DEMON Network, International Network on AI in Dementia, Exeter/UK
» Organisator van een aantal Grand Challenges op het gebied van machine learning voor dementie (CADDementieTAPOLE, en het TADPOLE-SHARE initiatief voor het delen van voorspellingsalgoritmes)
» Reviewer voor wetenschappelijke tijdschriften zoals NeuroImage, Brain, Medical Image
_______________________________________________________________________________
Onderzoeksprojecten » ImProVas
» Heart-Brain Connection Crossroads
» Parelsnoer
» Medical Delta Diagnostics 3.0: Dementia and Stroke
» Netherlands Consortium of Dementia Cohorts
_______________________________________________________________________________
Subsidies/awards » Young eScientist Award 2018 - the Netherlands eScience Center
» Publiek-Private Samenwerkingsbeurs – Hartstichting
Over mij
Ik leid een onderzoeksgroep op het gebied van de analyse van hersenscans en het gebruik van machine learning hiervoor, met als doel om de ziekteprocessen bij dementie beter in kaart te brengen. Ik onderzoek hoe deze computertechnieken optimaal kunnen leren van medische gegevens, echt kunnen bijdragen aan een tijdige diagnose bij mensen met dementie, beter inzicht in het ziekteproces van een specifiek persoon, en uiteindelijk aan betere zorg voor patiënten door artsen.
Uitgelichte publicaties
✔ Bron, E. E., et al. (2021). Cross-Cohort Generalizability of Deep and Conventional Machine Learning for MRI-based Diagnosis and Prediction of Alzheimer’s Disease. Neuroimage Clinical, 31(June).
✔ Bron, E. E., et al. (2015). Standardized evaluation of algorithms for computer-aided diagnosis of dementia based on structural MRI: The CADDementia challenge. Neuroimage, 111, 562–579.
✔ Li, B., ..., & Bron, E. E. (2021). Longitudinal diffusion mri analysis using segis-net: a single-step deep-learning framework for simultaneous segmentation and registration. 235:118004
✔ van der Ende, E. L., Bron, E. E., et al. (2021). A data-driven disease progression model of fluid biomarkers in genetic frontotemporal dementia. Brain, 2–35.
✔ Venkatraghavan, V., … Bron, E. E. (2021). Analyzing the effect of APOE on Alzheimer’s disease progression using an event-based model for stratified populations. NeuroImage, 227:117646
Laura Dias
PhD-student
Aandachtsgebied Machinelearning-modellering in het onderzoek naar FTD
_______________________________________________________________________________
» 2025-heden: PhD student, Erasmus MC
» 2018-2023: Bachelors and master's in biomedical engineering and biophysics
_______________________________________________________________________________
Onderzoeksproject PREDICTFTD
Over mij
Ik ben recent gestart als PhD binnen het Alzheimercentrum Erasmus MC en de BIGR-groep. Mijn onderzoek richt zich op het ontwikkelen van AI-modellen, zoals deep learning en ziekteprogressiemodellen, om sporadische frontotemporale dementie te onderscheiden van andere (niet-)neurodegeneratieve aandoeningen met overlappende symptomen. Ook onderzoek ik hoe verschillende pathologische subtypes binnen sporadische FTD herkend kunnen worden en hoe de ziekte in een presymptomatisch stadium kan worden opgespoord. Dit werk zal bijdragen aan de ontwikkeling van een betrouwbaar diagnostisch hulpmiddel voor vroege herkenning van FTD en haar subtypes.